Tìm hiểu về hệ thống an sinh xã hội ở Đức

Ngoài hệ thống bảo hiểm bắt buộc, theo luật định bảo hiểm cho cư dân Đức trong trường hợp ốm đau, tuổi già hoặc thất nghiệp, có nhiều phúc lợi và trợ cấp sẵn có để giúp bất kỳ ai có thu nhập thấp trang trải các chi phí sinh hoạt cơ bản.

I. Hệ thống bảo hiểm theo luật định của Đức

Bất kỳ ai làm việc ở Đức đều phải đóng góp bảo hiểm xã hội bắt buộc. Gánh nặng đóng góp được chia đều giữa bạn và người sử dụng lao động, có nghĩa là tổng mức đóng góp an sinh xã hội trung bình vào khoảng 20 – 22% tiền lương của bạn. Các khoản đóng góp an sinh xã hội của bạn được chủ lao động khấu trừ trực tiếp vào tiền lương hàng tháng của bạn và chi trả cho các lĩnh vực sau.

1. Bảo hiểm y tế theo luật định (gesetzliche Krankenversicherung – GKV)

Hầu hết mọi người đều phải đóng bảo hiểm y tế theo luật định (hiện có khoảng 90% dân số tham gia chương trình GKV). Nếu bạn tự làm chủ hoặc bạn kiếm được hơn 66.600 euro mỗi năm, bạn có thể chọn mua bảo hiểm y tế tư nhân hoặc tự nguyện đóng góp cho GKV.

Khoản đóng góp của bạn vào khoảng 14,6% tổng lương của bạn, được chia đều giữa bạn và chủ lao động (7,3% mỗi người), lên đến thu nhập hàng tháng tối đa là 4.987,50 euro vào năm 2023. GKV chi trả hầu hết các chi phí y tế, bao gồm cả bệnh viện điều trị, chăm sóc nha khoa và thuốc men.

Đóng góp vào chương trình bảo hiểm y tế theo luật định cũng tự động giúp bạn đủ điều kiện nhận trợ cấp ốm đau (Krankengeld) và trợ cấp thai sản (Mutterschaftsgeld).

2. Bảo hiểm hưu trí (Rentenversicherung – RV)

Bất cứ ai làm việc ở Đức đều có nghĩa vụ phải tham gia chế độ bảo hiểm hưu trí. Theo thời gian, các khoản đóng góp của bạn sẽ tăng lên để cung cấp cho bạn một khoản dự phòng cơ bản cho việc nghỉ hưu của bạn. Nếu bạn tự kinh doanh (nghĩa là bạn điều hành doanh nghiệp của riêng mình hoặc là một người làm việc tự do), bạn có thể chọn tham gia chương trình bảo hiểm hưu trí theo luật định hoặc bắt đầu một kế hoạch hưu trí tư nhân.

Khoản đóng góp theo luật định hiện là 18,7% tiền lương của bạn (9,35% cho mỗi người lao động và người sử dụng lao động), lên đến mức trần đóng góp tối đa là 7.300 euro ở Tây Đức và 7.100 euro ở Đông Đức.

3. Bảo hiểm chăm sóc dài hạn (Pflegeversicherung)

Kể từ năm 1995, tất cả mọi người ở Đức được yêu cầu đóng góp vào bảo hiểm chăm sóc dài hạn , bảo hiểm này chi trả cho bạn trong trường hợp bạn cần được chăm sóc do tuổi già, tai nạn hoặc bệnh tật. Bất cứ ai có bảo hiểm y tế theo luật định sẽ tự động được bảo hiểm; nếu bạn có bảo hiểm y tế tư nhân, bạn có thể cần đăng ký cụ thể để mua bảo hiểm chăm sóc dài hạn.

Khoản đóng góp hiện tại là 3,05% tổng thu nhập của bạn (cộng thêm 0,35% nếu bạn không có con) cho đến mức trần đóng góp tối đa là 4.987,50 một tháng ở cả miền đông và miền tây nước Đức. Khoản đóng góp này (không bao gồm phụ phí cho những người không có con) được chia đều giữa bạn và chủ lao động của bạn. Các khoản khấu trừ được chuyển vào chương trình bảo hiểm y tế của bạn.

4. Bảo hiểm thất nghiệp (Arbeitlosenversicherung)

Người lao động ở Đức cũng phải đóng bảo hiểm thất nghiệp. Những khoản đóng góp này được sử dụng để cung cấp trợ cấp thất nghiệp cho bất kỳ ai không có việc làm.

Khoản đóng góp hiện là 2,4% tổng lương của bạn, lên đến giới hạn tối đa hàng tháng là 7.300 euro ở Tây Đức và 7.100 euro ở Đông Đức. Khoản đóng góp được chia sẻ bởi bạn và chủ lao động của bạn (mỗi bên 1,2%).

Để đảm bảo mọi người đều có thể tiếp cận chương trình bảo hiểm thất nghiệp, bạn cũng có thể đóng góp thất nghiệp tự nguyện, nếu bạn:

– Tự làm chủ ít nhất 15 giờ một tuần

– Làm việc bên ngoài nước Đức ở một quốc gia ngoài EU

– Đang trong quá trình đào tạo nâng cao tay nghề

– Trong thời gian nghỉ phép của cha mẹ sau sinh nhật lần thứ 3 của trẻ

5. Bảo hiểm tai nạn lao động (Unfallversicherung)

Được thành lập tại Đức vào năm 1884, bảo hiểm tai nạn lao động cung cấp sự bảo vệ và hỗ trợ trong trường hợp xảy ra tai nạn tại nơi làm việc hoặc các bệnh liên quan đến công việc. Nếu bạn đang làm việc hoặc đang trong quá trình đào tạo nghề nghiệp, bạn sẽ tự động được bảo hiểm, bất kể bạn kiếm được mức lương nào. Chương trình bảo hiểm cũng bao gồm trẻ em và học sinh trong độ tuổi đi học. Nếu bạn tự kinh doanh hoặc điều hành doanh nghiệp của riêng mình, bạn có thể mua bảo hiểm tự nguyện cho chính mình (và vợ/chồng của bạn nếu họ làm việc với bạn).

Trong trường hợp xảy ra tai nạn lao động hoặc bệnh nghề nghiệp, bảo hiểm theo luật định bao gồm:

– Thanh toán cho điều trị y tế (bao gồm cả phục hồi chức năng)

– Các lợi ích và dịch vụ hỗ trợ bạn tái hòa nhập vào lực lượng lao động (ví dụ: đào tạo)

– Bồi thường cho bạn và người phụ thuộc của bạn.

Các khoản đóng góp cho bảo hiểm tai nạn theo luật định được tài trợ hoàn toàn bởi chủ lao động của bạn, nghĩa là bạn sẽ không phải trả thêm phí.

ID an sinh xã hội (Sozialversicherungsausweis)

Khi bạn bắt đầu đóng góp cho chương trình bảo hiểm theo luật định, bạn sẽ tự động được cấp ID an sinh xã hội (Sozialversicherungsausweis) để chứng minh rằng bạn là thành viên của hệ thống. Bạn sẽ cần ID này nếu bạn muốn bắt đầu một công việc mới, yêu cầu trợ cấp hoặc bắt đầu rút tiền trợ cấp.

II. Quyền lợi và phụ cấp ở Đức

Cũng như bảo hiểm y tế theo luật định, bảo hiểm hưu trí, bảo hiểm thất nghiệp và bảo hiểm chăm sóc dài hạn, hệ thống an sinh xã hội của chính phủ Đức cũng cung cấp một số phúc lợi và trợ cấp khác nhau. Những khoản này dành cho bất kỳ ai có thu nhập thấp hơn để giúp họ trang trải các chi phí sinh hoạt cơ bản như tiền thuê nhà và nuôi con.

1. Trợ cấp nhà ở (Wohngeld)

Nhà ở ở Đức có thể tốn kém. Để đảm bảo rằng mọi người đều có nhà ở phù hợp, thân thiện với gia đình, chính phủ Đức cung cấp trợ cấp nhà ở cho những người có thu nhập thấp hơn.

Phúc lợi này có thể là hỗ trợ tiền thuê nhà (Mietzuschuss) dành cho những người đang thuê nhà, hoặc hỗ trợ thế chấp và bảo trì nhà ở (Lastenzuschuss) dành cho những người sở hữu một ngôi nhà.

2. Trợ cấp trẻ em (Kindergeld)

Để hỗ trợ các bậc cha mẹ chi phí nuôi dạy con cái và cung cấp thức ăn, quần áo và giáo dục cho họ, chính phủ cung cấp trợ cấp trẻ em cho hầu hết các bậc cha mẹ ở Đức. Có nhiều lợi ích và trợ cấp khác nhau mà cha mẹ có thể hưởng lợi.

3. Trợ cấp thai sản (Mutterschaftsgeld)

Nếu bạn là thành viên của chương trình bảo hiểm y tế theo luật định, bạn được hưởng trợ cấp thai sản trong sáu tuần trước và ít nhất tám tuần sau khi sinh con. Nếu bạn không được bảo hiểm bởi một chương trình bảo hiểm theo luật định, bạn cũng có thể yêu cầu quyền lợi từ Văn phòng Bảo hiểm Liên bang.

4. Trợ cấp cha mẹ (Elterngeld)

Trợ cấp của cha mẹ cũng có sẵn cho cả cha và mẹ để hỗ trợ họ trong những tháng đầu đời của con họ. Lợi ích bù đắp cho việc mất thu nhập và cho phép cả cha và mẹ nghỉ ngơi với đứa con mới chào đời của họ.

5. Trợ cấp ốm đau (Krankengeld)

Bất kỳ ai đóng góp vào chương trình bảo hiểm y tế theo luật định sẽ tự động đủ điều kiện nhận trợ cấp ốm đau. Nếu bạn không thể làm việc do bị bệnh, bạn sẽ được chủ lao động hoặc nhà cung cấp bảo hiểm sức khỏe của bạn bảo hiểm trong tối đa 78 tuần.

Trợ cấp ốm đau trẻ em (Kinderkrankengeld)

Nếu con bạn bị ốm, bạn có quyền nghỉ làm hợp pháp để chăm sóc chúng. Một số nhà tuyển dụng sẽ tiếp tục trả lương cho bạn; nếu không, nhà cung cấp bảo hiểm y tế công cộng của bạn sẽ can thiệp. Trợ cấp ốm đau trẻ em (Kinderkrankengeld) hoàn trả một phần cho bạn bất kỳ khoản thu nhập nào bị mất.

Các khoản thuế tín dụng

Ngoài ra, có nhiều khoản trợ cấp miễn thuế mà người nước ngoài có thể đủ điều kiện nhận, bao gồm chi phí chăm sóc trẻ em hoặc giáo dục và các khoản đóng góp bảo hiểm theo luật định.

Vừa rồi là những thông tin cơ bản nhất về hệ thống an sinh xã hội ở Đức, hy vọng bài viết sẽ giúp ích phần nào cho các bạn trong việc tìm hiểu về các chính sách xã hội tại đất nước này.

Ngoài ra, nếu bạn nào yêu thích văn hóa, con người nước Đức, có mong muốn được đặt chân sang đây du học thì cũng hãy nhanh tay liên hệ với AEC Germany để được tư vấn và hỗ trợ nhiệt tình nhé!